Der emsländische Maler Georg Strodt kann es…
So unterschiedlich die Freilichtmuseen in Deutschland allein von ihrer Flächenausstattung ausfallen, so verschieden gestalten sich auch deren Angebote an die Besucherinnen und Besucher.
Eine beeindruckende und das Publikum offensichtlich sehr ansprechende Art, „geschichtliche Lebendigkeit“ in die historisch authentischen Gebäude zu bringen, gelingt im Freilichtmuseum am Kiekeberg südlich von Hamburg
https://www.kiekeberg-museum.de/
Nachfolgend sollen zwei damalige Fischer vorgestellt werden, die in ihrem Fischerhus uns etwas up Platt zu erzählen haben …
Plattdütsk in`ne Schoole...
So gönk datt loss...
Fann doar ann göng datt aff...
Musik - de hört doar to...
Wätt de Kerl nich öller...
Wi holt tohaupe üm use Platt...
Wu gäiht datt wider mett use Platt...
Opa Anton up de Duur bit`t Fernsehn,nää....
So möss datt wider goahn...
Carl van der Linde wurde 1861 in Veldhausen (Grafschaft Bentheim) geboren.
Als junger Mann ließ er sich zum Buchdrucker ausbilden, danach begab er sich 1878 auf Wanderschaft.
Ab 1884 war er als Drucker in Hamburg beschäftigt.
1911 kehrte er in die Grafschaft zurück und begann seine schriftstellerische Laufbahn.
Der Dichter starb 1931 in Neuenhaus – Hilten.
...nachfolgend bitte anklicken...
Helmut Lensing: "Art. van der Linde, Carl", in: Emsländische Geschichte Bd. 19. Hrsg. von der Studiengesellschaft für Emsländische Regionalgeschichte, Haselünne 2012, S. 331–363.
Kurzinformation auf https://de.wikipedia.org/wiki/Carl_van_der_Linde
https://de.wikipedia.org/wiki/Diedrich_Steilen
Aus der Sicht fast 70 Jahre später (2019) kann man feststellen, dass bestimmte Vermutung des Pädagogen Diedrich Steilen zur Weiterentwicklung der plattdeutschen Sprache nicht eingetroffen sind.
Während beim Einzug des “Mähdreschers” in der Landwirtschaft noch der niederdeutsche Begriff Maihdoeschker (emslaendisch) entstanden ist, hat sich Huulbessen für “Staubsauger” wohl nicht durchgesetzt.
Auch andere technische Neuerungen wie „Maishäcksler“ wurden so übernommen.
Karl Sauvagerd kam 1906 in Gronau zur Welt. Danach wuchs er in Wilsum auf, lebte dann mehr als 50 Jahre in Neuenhaus und verbrachte später seinen Lebensabend in Uelsen.
Er war vielseitig begabt als Dichter, Buchautor, Maler, Pflanzenkundler unf Prediger. Darüber hinaus setzte er sich intensiv für die deutschniederländische Aussöhnung ein.
Karl Sauvagerd starb am 6. Februar 1992.
Dieser Beitrag stammt von
Dr. Helmut Lensing
in: Emsländische Geschichte Band 24, Haselünne 2017, Seite 244 – 301
Foto:Berta Radicke, Uelsen
Nun hatte Werner Beermann die passende Zeit für seine fotografischen Recherchen und Veröffentlichungen in der Regionalliteratur.
Up Esperanto hett dat: „Ick küer Platt.” Esperanto, dat hät sick Ludwig Zamenhof 1887 uutdacht. De Mann kam uut ne Judenfamilge un moss sick, üm dörtokuemmen, in sien Liäben immer wier mit ännere Spraoken quiälen. So kaim he up ne internassionale Spraoke, dat Esperanto. Siene Idee wör sicher guet, män dat Esperanto konn sick mit de Tiet nich dörsetten. Et is iäben nich, es use Platt, von binnen her uut Hiärt un Siäle wassen. Dat wieset us: De Kopp alleene mäck et nich.
Lück wat an Ähnlichkeiten wieset sick mi bi den „Turmbau zu Babel“ (1. Mos 11, 4 – 7). De Mensken wollen, wu man so sägg, „hauch heruut“. Nu ja, waorüm nich. Aower se wollen mit iähren gewölligen Bau sotosäggen an’ Hiemmel kieddeln. Doch bevör iähr dat heelmaol to Koppe steeg, greep Gott söwwst in un dreihde iähr grautmuulsk Gebäbbel dörneene … Dat will us, recht bedacht, nix änners säggen äs
Immer dann, wenn Mensken sick es Herrgöttkes upkröppt, geiht dat Werks in de Totten, et giff Striet un de Mensken verstaoht sick nich mehr. Könnt alle säggen wat se willt, schütt dat Praoten aower allto hauch haruut, versteiht antlest nich eenen mehr wat. Is dat vandage nich jüst noch so? Ick weet jä nich, wu di dat geiht, aower bi dat, wat ick manchs so höre, suuset mi bloß noch de Kopp. Nich von ungefähr, denn wenn dat Hiärt schwigg, helpet weder klook Latien noch Esperanto.
Well glöff, he härr mit sienen klooken Kopp usen Herrgott an’ lütken Tehnt (Zeh), de hät unversehns den Deibel bi ’n Stiärt. Well meint, he könn söllfeddig (nach eigenem Gutdünken, gebieterisch) üöwer Köppe wegküeren, wahrt änner Grenzen nich. Dao is auk Esperanto nich för to gebruuken.
Achtung, uppassen! Well kiene Grenzen wahrt, achtet auk de nich mehr, de änners sind, de änners praoten doot un änners denket. Dann is et nich mehr wiet bis gift’ge Worde un gefäöhrlicke Parolen.
Ännersiets düch et auk wier nich, üöwerfair alle Mensken üöwer eenen Kamm to scheren. Nä. Dat häbt nich bloß all de Kommunisten versocht. Dat mag jä noch so guet dacht sien, aower wenn se alle Mensken lieke maaken willt, spiellt sick jüst sücke Liekmaakers äs üöwerlieke Herrgöttkes up. Doch dann Gnade us Gott. Se wieset sick mehrst gau all äs de gröttsten Menskenquiäler!
wat wieset us dat? Wu man et auk dreiht, aower wer üöwer sick nix achtet, de achtet wuohl auk üöerhaupt ansüss nix mehr. Well daokeggen aower to Gott wuohl upkieken kann, kann up Mensken nich daale kieken.
Grenzen wahren, dat hett, mit Anstand (un Affstand) üöwer sick sömms haruutkieken. Daobi is nich schwuor uuttomaaken, dat nich eenen den ännern lieket. Waorüm also soll he nich auk änners praoten? Daorüm kann et vandage ruhig mehr un mehr up Englischk gaohn, üm sick internassional to verstännigen. Dat ist guet so, ümdat wi üöwer Grenzen weg guet terechte kuemmet. Un doch wieset us Naomen und Spraoken, dat jedereen von us heelmaol wat Besönners is. Well möch dat all missen? Dat is doch mehr äs schön, orre?
So is auk use Plattdüütsch heel wat Besönners. Un dat is schön so; schön dat et so wat (noch) giff. Drüm laot’ us dao auk schön wat an doon. Dann kann et mientwiägen auk ruhig noch Eperanto giebben. Waorüm nich? Hauptsaake et is nich eenen debi, de use Platt platt maaken will. Daoför wör use Platt to schaa. Mi dai dat weh, denn ick praot gerne Platt. Up Esperanto hett dat: „Mi parola Platt”.